Borstkanker bij vrouwen boven 70 wordt te vaak vergeten
In België worden vrouwen tussen 50 en 69 om de twee jaar gratis gescreend op borstkanker. We worden echter steeds ouder en we blijven langer gezond, terwijl de kans op borstkanker toeneemt met de leeftijd. Volgens de website van think pink is 37,42 % van de vrouwen met de diagnose borstkanker ouder dan 70 jaar (2022). Daarom rijst de vraag of het nodig is dat de screeningsleeftijd opgetrokken wordt naar 74 jaar. Er zijn 4 landen binnen de EU die dit reeds voorzien: Frankrijk, Nederland, Spanje en Zweden.
Waarom komt borstkanker vaker voor bij oudere vrouwen?
Leeftijd is de grootste risicofactor voor borstkanker. Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans dat je lichaamscellen kleine foutjes bevatten die het risico op borstkanker verhogen. In de meeste gevallen gaat het om hormoongevoelige tumoren.
Na de menopauze verandert het borstweefsel. Het wordt minder dicht. Er is dus minder klierweefsel en het vetweefsel neemt toe. Hormoongevoelige tumorcellen hebben receptoren waaraan de hormonen oestrogeen en progesteron zich hechten. Doordat de toegenomen vetcellen in de borst kleine hoeveelheden oestrogeen aanmaken, kan dit de groei van kwaadaardige cellen stimuleren. Daarom is overgewicht ook een risicofactor voor borstkanker. De vetcellen in het lichaam produceren allemaal oestrogeen en verhogen daarmee het gevaar. Het goede nieuws is dat hormoongevoelige tumoren vaak langzamer groeien, waardoor er meer tijd is om uit te kijken naar de beste behandeling.
Het belang van vroegtijdige opsporing
Na 69 jaar worden vrouwen in België niet meer vanuit de overheid gescreend. Een mammografie moet dan via een aanvraag bij de huisarts verlopen. Het geeft een vals gevoel van veiligheid, want doordat ze niet meer opgeroepen worden, nemen vrouwen aan dat ze geen kans meer hebben op borstkanker. Ze zullen dus automatisch ook minder letten op tekens die kunnen wijzen op kanker.
Hierdoor wordt de ziekte minder snel opgespoord bij oudere patiënten. In 38% van de gevallen zit de kanker al in stadium 2 voor ze wordt gediagnosticeerd, in 11% in stadium 3 en in 10% zelfs in stadium 4. Dit verlaagt de overlevingskans aanzienlijk, aangezien kanker het best te behandelen is in een vroeg stadium.
Waarom geen screening na 69?
Het uitgangspunt van de overheid is dat de nadelen van opsporing en behandeling meer doorwegen dan de voordelen. Op de website van het bevolkingsonderzoek staat te lezen :
‘Boven de 70 jaar kunnen we er niet zomaar vanuit gaan dat een vrouw nog in goede gezondheid is en nog minstens 10 gezonde jaren voor zich heeft. Om een voordeel uit de screening te halen moet je nog minstens 10 gezonde jaren voor je hebben… Als we bij die laatste groep (met ernstige gezondheidsproblemen) borstkanker gaan opsporen, kan de diagnose van borstkanker de levenskwaliteit (sterk) verminderen terwijl de overlevingskansen niet vergroten door de behandeling. Dit noemen we overdiagnose en willen we vermijden.’
Men gaat er dus van uit dat de meeste vrouwen door ouderdomsgerelateerde kwalen de 80 niet meer zullen halen. Of toch niet op een goede manier. Door de huidige stand van zaken in de (preventie)geneeskunde is deze visie misschien wel achterhaald. Vrouwen blijven langer gezond en sterven later. In België is de gemiddelde levensverwachting van vrouwen intussen 84,4 jaar.
Daarnaast verwacht men ook dat oudere patiënten de behandeling niet meer zullen aankunnen, omwille van een slechte conditie of de aanwezigheid van andere aandoeningen. Toegegeven, de leeftijd brengt vaak kwalen met zich mee. Maar rechtvaardigt dat het feit dat vrouwen zo laat worden gediagnosticeerd, dat de kanker al zeer ver gevorderd, en dus haast onbehandelbaar, is? In een onderzoek van 2025 werd geconcludeerd dat zelfs vrouwen boven de 80 een betere overlevingskans maken door een mammografie. Misschien is het toch de moeite om na te gaan of de screeningsleeftijd moet worden verhoogd, naar het voorbeeld van Frankrijk, Nederland, Spanje en Zweden.
